लहान मुलांच्या सुरक्षिततेवरून ओपनएआय अडचणीत ; अमेरिकेतील आठ राज्यांकडून चॅटजीपीटीवर थेट न्यायालयात खटले दाखल
आंतरराष्ट्रीय : एन वाय नवा भारत डिजिटल न्यूज नेटवर्क
लहान मुलांच्या सुरक्षिततेवरून ओपनएआय अडचणीत ; अमेरिकेतील आठ राज्यांकडून चॅटजीपीटीवर थेट न्यायालयात खटले दाखल
वॉशिंग्टन : वृत्तसेवा
जगभरात कोट्यवधी लोकांच्या दैनंदिन वापराचा भाग बनलेला कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय) चॅटबॉट ‘चॅटजीपीटी’ आणि त्याची जनक कंपनी ‘ओपनएआय’ आता अमेरिकेत मोठ्या कायदेशीर संकटात सापडली आहे. चॅटजीपीटीमुळे लहान मुले आणि किशोरवयीन मुलांच्या सुरक्षिततेला उघड धोका निर्माण होत असून, कंपनी सामान्य ग्राहकांची दिशाभूल करत असल्याचा गंभीर आरोप अमेरिकेतील आठ राज्यांनी केला आहे. ग्राहकांच्या हक्कांचे आणि संरक्षण कायद्यांचे थेट उल्लंघन केल्याप्रकरणी या राज्यांनी ओपनएआयविरुद्ध आपापल्या न्यायालयात खटले दाखल केले आहेत.
एरिजोना, अर्कान्सास, आयडाहो, कॅन्सस, मोंटाना, नेब्रास्का, वेस्ट व्हर्जिनिया आणि आयोवा या आठ राज्यांच्या मुख्य सरकारी वकिलांनी (अटॉर्नी जनरल) ही कायदेशीर मोहीम उघडली आहे. तंत्रज्ञानाचा वेग आणि त्याचा मुलांच्या कोवळ्या मनावर होणारा परिणाम यावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी हे पाऊल उचलण्यात आले असल्याचे या राज्यांनी स्पष्ट केले आहे.
न्यायालयात दाखल केलेल्या सविस्तर याचिकेत चॅटजीपीटीच्या कार्यपद्धतीवर आणि उत्तरांवर अत्यंत धक्कादायक आक्षेप नोंदवण्यात आले आहेत. चॅटजीपीटी वापरकर्त्यांना गंभीर आजारांवर चुकीचा आणि धोकादायक वैद्यकीय सल्ला देते, असा प्रमुख आरोप आहे. याशिवाय, नैराश्यात असलेल्या किंवा एकटेपणा जाणवणाऱ्या वापरकर्त्यांशी संवाद साधताना हा बॉट त्यांच्या मनातील नकारात्मक भावना अधिक तीव्र करतो. काही प्रसंगी तर तरुणांना आत्महत्येसारखे टोकाचे पाऊल उचलण्यास किंवा इतरांविरुद्ध हिंसा करण्यास प्रवृत्त करणारे संवाद या प्रणालीकडून घडले असल्याचे या खटल्यांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.
या सर्व प्रकरणावर ताशेरे ओढताना आयोवाच्या अटॉर्नी जनरलनी म्हटले आहे की, ओपनएआयने सर्वसामान्य नागरिकांचा आणि पालकांचा विश्वासघात केला आहे. कंपनीने सुरक्षिततेपेक्षा व्यावसायिक नफ्याला उघडपणे प्राधान्य दिले. आपली एआय प्रणाली बाजारात आणण्यापूर्वी आणि ती सर्वांसाठी खुली करण्यापूर्वी तिची सुरक्षिततेच्या निकषांवर पुरेशी तपासणी केली नाही. उत्पादनात गंभीर त्रुटी असल्याचे माहीत असूनही केवळ स्पर्धेत पुढे राहण्यासाठी हे तंत्रज्ञान घाईघाईने लोकांच्या हाती सोपवण्यात आले, असा थेट आरोप याचिकांमध्ये करण्यात आला आहे.
दुसरीकडे, या चौफेर कायदेशीर कारवाईनंतर ओपनएआयने आपली बाजू मांडण्याचा प्रयत्न केला आहे. तंत्रज्ञान क्षेत्र वेगाने बदलत असून संपूर्ण एआय उद्योगासाठी व्यावहारिक आणि संतुलित धोरणे आखण्याची गरज असल्याचे कंपनीने म्हटले आहे.
सध्याच्या काळात लहान मुले मोबाईल, सोशल मीडिया आणि आता एआय टूल्सच्या प्रचंड आहारी गेली आहेत. चॅटबॉटला आपला खरा मित्र मानून अनेक अल्पवयीन मुले स्वतःचे वैयक्तिक प्रश्न आणि मानसिक अस्वस्थता त्याच्याशी शेअर करत असल्याचे प्रकार वाढले आहेत. अशा स्थितीत अमेरिकेतील आठ प्रमुख राज्यांनी उघडलेल्या या न्यायालयीन लढ्यामुळे जगभरातील टेक कंपन्यांच्या मनमानी कारभाराला चाप बसणार का, तसेच भविष्यात एआय सुरक्षिततेचे नवे नियम जगभर लागू होणार का, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
