गुगलचा २८ वा वाढदिवस; जुन्या दिवसांच्या आठवणी जागवणारे खास डूडल

गुगलचा २८ वा वाढदिवस ; जुन्या दिवसांच्या आठवणी जागवणारे खास डूडल

एका छोट्या गॅरेजपासून जागतिक क्रांतीपर्यंतचा रंजक प्रवास

​नवी दिल्ली : एन वाय नवा भारत डिजिटल न्यूज नेटवर्क

सकाळी डोळे उघडल्यापासून ते रात्री झोपेपर्यंत आपल्या प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर ज्या एका जागेवर मिळते, ते म्हणजे ‘गुगल’. आपल्या साध्या-सोप्या शोधांपासून ते जगभरातील अथांग ज्ञानाचे भांडार खुले करून देणाऱ्या या जागतिक सर्च इंजिनने आज आपल्या वयाची २८ वर्षे पूर्ण केली आहेत. या २८ व्या वाढदिवसाचे औचित्य साधून गुगलने आपल्या होमपेजवर एक अत्यंत जुने आणि भावनिक डूडल प्रसिद्ध केले आहे. नव्वदच्या दशकात इंटरनेट वापरणाऱ्या पिढीला त्यांच्या बालपणाची आणि संगणकाच्या सुरुवातीच्या काळाची आठवण करून देणारा मूळ लोगो या डूडलमध्ये पाहायला मिळत असून, इंटरनेट जगतात सध्या या खास डूडलचे कौतुक होत आहे.

​दोन मित्रांची भेट आणि संशोधनाचा आरंभ

गुगलची ही अद्भुत कहाणी सुमारे तीन दशकांपूर्वी अमेरिकेतील कॅलिफोर्निया राज्यात सुरू झाली. स्टॅनफोर्ड विद्यापीठात लॅरी पेज आणि सर्गेई ब्रिन या दोन अत्यंत हुशार तरुणांची पदव्युत्तर संशोधनादरम्यान भेट झाली. त्या काळी इंटरनेटचे स्वरूप आजच्यासारखे प्रगत नव्हते. एखाद्या विषयाची माहिती हवी असल्यास ती शोधणे हे महाकठीण काम होते. इंटरनेटवरील वेगवेगळ्या पानांवरून योग्य माहिती सहज कशी शोधता येईल, यावर या दोन मित्रांनी एकत्र येऊन संशोधन सुरू केले. त्यांनी एका विशेष अल्गोरिदमची रचना केली, ज्याचे सुरुवातीचे नाव त्यांनी ‘बॅकरब’ (BackRub) असे ठेवले होते. एका साध्या गॅरेजमध्ये जुने संगणक जोडून आणि मित्रांकडून आर्थिक मदत घेऊन सुरू झालेला हा प्रयोग पुढे जगाचा चेहरामोहरा बदलून टाकेल, याची त्या वेळी कोणालाही कल्पना नव्हती.

​नावाची रंजक कथा: ‘गोगोल’चे झाले ‘गुगल’

काही काळानंतर या तंत्रज्ञानाला एक चांगले नाव देण्याचे ठरले. गणितामध्ये एकावर शंभर शून्ये आल्यानंतर तयार होणाऱ्या प्रचंड मोठ्या आकड्याला ‘गोगोल’ (Googol) म्हटले जाते. इंटरनेटवर उपलब्ध असलेली अमाप आणि अगणित माहिती एकाच ठिकाणी गोळा करण्याचे उद्दिष्ट डोळ्यांसमोर ठेवून लॅरी आणि सर्गेई यांनी आपल्या सर्च इंजिनसाठी ‘गोगोल’ हेच नाव निवडले होते. परंतु, इंटरनेटवर डोमेन नाव नोंदवताना नजरचुकीने स्पेलिंगमधील अक्षरांची अदलाबदल झाली आणि ‘Googol’ ऐवजी ‘Google’ अशी नोंद झाली. ही टायपिंगची चूक सुधारण्याऐवजी त्यांनी तेच नाव कायम ठेवण्याचा धाडसी निर्णय घेतला. अशा प्रकारे अनावधानाने घडलेल्या एका चुकीने जगाला ‘गुगल’ हा जगप्रसिद्ध शब्द दिला.

​२७ सप्टेंबरचा वर्धापनदिन आणि पडद्यामागील इतिहास

अधिकृत कागदपत्रांचा विचार केला तर गुगलची कंपनी म्हणून स्थापना ४ सप्टेंबर १९९८ रोजी झाली होती. त्यामुळे सुरुवातीची काही वर्षे गुगलचा वाढदिवस सप्टेंबर महिन्यातील वेगवेगळ्या तारखांना साजरा केला जात असे. कधी ४ सप्टेंबर, कधी ७ सप्टेंबर तर कधी चक्क सप्टेंबरच्या शेवटी डूडल झळकायचे. परंतु २००५ मध्ये गुगलने तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रात एक ऐतिहासिक विक्रम प्रस्थापित केला. त्यांनी आपल्या प्रतिस्पर्धी सर्च इंजिन्सच्या तुलनेत कित्येक पटीने जास्त वेब पेजेस यशस्वीरीत्या स्कॅन करून युजर्ससमोर मांडण्याची प्रचंड मोठी कामगिरी करून दाखवली. ही क्षमता गुगलच्या यशातील सर्वात मोठा मैलाचा दगड ठरली. या ऐतिहासिक यशाची घोषणा २७ सप्टेंबर रोजी करण्यात आली होती. त्यामुळे २००६ सालापासून कंपनीने अधिकृतपणे दरवर्षी २७ सप्टेंबर हा दिवसच आपला जागतिक वर्धापनदिन म्हणून साजरा करण्याचे निश्चित केले.

​सर्च इंजिनपासून दैनंदिन जीवनाचा श्वास

गेल्या २८ वर्षांच्या प्रवासात गुगलने स्वतःला केवळ एक शोधयंत्र म्हणून मर्यादित ठेवले नाही. जगभरातील पत्रव्यवहार बदलून टाकणारे ‘जीमेल’, प्रवासाची दिशा दाखवणारे ‘गुगल मॅप्स’, प्रत्येक स्मार्ट मोबाईलची ताकद असणारे ‘ॲण्ड्रॉइड’ ऑपरेटिंग सिस्टीम, मनोरंजनाचा खजिना असलेले ‘यूट्यूब’ आणि आता मानवी मेंदूच्या बरोबरीने काम करणारी ‘कृत्रिम बुद्धिमत्ता’ (AI) अशा अनेक माध्यमांतून गुगल मानवी जीवनाचा अविभाज्य भाग बनले आहे. जगातील कोणतीही भाषा, कोणतीही संस्कृती असो, प्रत्येकाच्या मनात एखादा प्रश्न आला की ‘गुगल कर’ हा शब्दप्रयोग आज सहजपणे तोंडात येतो.

​जुन्या डूडलने जागविल्या सोनेरी आठवणी

आपल्या २८ व्या वर्षात पदार्पण करताना गुगलने होमपेजवर दाखवलेले हे विंटेज डूडल तंत्रज्ञानाच्या साध्या आणि निरागस काळाचे दर्शन घडवते. एका गॅरेजमधून काही जुन्या संगणकांच्या साहाय्याने सुरू झालेला हा प्रवास आज जगभरातील अब्जावधी माणसांना ज्ञानाने जोडणारा ठरला आहे. तंत्रज्ञानाचा वेग कितीही वाढला आणि आधुनिकता कितीही पुढे गेली, तरी आपल्या मूळ मुळांशी आणि संघर्षाच्या दिवसांशी असलेले नाते कायम ठेवले पाहिजे, हाच संदेश गुगलने या भावुक डूडलच्या माध्यमातून इंटरनेटप्रेमींना दिला आहे.