स्वातंत्र्यदिन विशेष लेख: गौरवशाली स्वातंत्र्याची 80 वर्षे.

स्वातंत्र्यदिन विशेष

गौरवशाली स्वातंत्र्याची 80 वर्षे.

          श्री. दीपक भिसे

सर्वप्रथम, आपणा सर्वांना स्वातंत्र्य दिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा!

मित्रांनो, आज आपला देश स्वातंत्र्याची 80 गौरवशाली वर्षे आणि भारताच्या स्थिर व परिपक्व लोकशाही प्रवासाचा उत्सव साजरा करत आहे. या अद्भुत यशाचा प्रत्येक भारतीयाला अभिमान वाटला पाहिजे.

80 वर्ष मागे वळून पाहिल्यानंतर आपल्या असे लक्षात येते की,15 ऑगस्ट 1947 च्या मध्यरात्री आपल्या जनतेने अखेर स्वातंत्र्याचा अनुभव घेतला. त्या ऐतिहासिक क्षणाचे वर्णन शब्दांत करणे खरोखर कठीण आहे. जवळपास दोन शतकांच्या परकीय राजवटीनंतर, लाखो स्वप्ने, असंख्य बलिदाने आणि अखंड संघर्षानंतर भारताने अश्रूंनी भरलेल्या आनंदात, स्वातंत्र्यगीतांच्या गजरात आणि तिरंग्याच्या अभिमानाने फडकण्यात आपले स्वातंत्र्य साजरे केले.

आज आपल्या स्वातंत्र्यासाठी सर्वस्व अर्पण करणाऱ्या वीर आत्म्यांना आठवणे हे आपले परम कर्तव्य आहे.महात्मा गांधी, नेताजी सुभाषचंद्र बोस, भगतसिंग, राणी लक्ष्मीबाई, सरदार वल्लभभाई पटेल, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, लोकमान्य टिळक, चंद्रशेखर आझाद आणि हजारो अज्ञात वीर, ज्यांची नावे कदाचित इतिहासाच्या पुस्तकांत नसतील, पण ज्यांचे धैर्य आणि बलिदान सदैव अमर राहील.त्यांनी कधीही विचारले नाही, “भारत आपल्याला काय देईल?” त्याऐवजी त्यांनी विचारले, “आपण भारतासाठी काय देऊ शकतो?” भारत प्रथम ही भावना आपल्या स्वातंत्र्यलढ्याच्या केंद्रस्थानी होती.

आज आपण 80 गौरवशाली वर्षे पूर्ण केली आहेत आणि आपण भारताचा अद्भुत प्रवास पाहिला आहे—गरिबी आणि अनेक आव्हानांपासून ते जगातील सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या आणि प्रभावशाली अर्थव्यवस्थेपैकी एक एक होण्यापर्यंत आपल्या प्रवासातील महत्त्वाच्या टप्प्यांकडे पाहिले तर, तो सुरू होतो 26 जानेवारी 1950 रोजी आपल्या संविधानाच्या स्वीकाराने. आपल्या संविधानाने आपल्याला लोकशाही, समानता, न्याय, स्वातंत्र्य आणि बंधुता यांचा पाया दिला.त्यानंतर आली हरित क्रांती, ज्याने भारतीय शेतीत क्रांती घडवली आणि आपल्या देशाला अन्नधान्यात स्वयंपूर्ण बनवले. डॉ. एम. एस. स्वामिनाथन यांचे योगदान या परिवर्तनात अत्यंत महत्त्वाचे होते.श्वेत क्रांती, ज्याचे नेतृत्व डॉ. वर्गीस कुरियन यांनी केले, यामुळे भारताचा दुग्धव्यवसाय बदलला, आर्थिक संधी निर्माण झाल्या आणि लाखो शेतकऱ्यांचे जीवन सुधारले.

आपल्या शास्त्रज्ञांनी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रात उल्लेखनीय कामगिरी केली आहे. आज भारताने अंतराळ संशोधन, उपग्रह तंत्रज्ञान आणि संरक्षण तंत्रज्ञानात मोठी प्रगती केली आहे. अणु तंत्रज्ञानाचा शांततामय वापरही राष्ट्रीय विकासात महत्त्वाचा ठरला आहे.भारताच्या वैद्यकीय, आरोग्य, औषधनिर्मिती आणि लसीकरण क्षेत्रातील कामगिरीने केवळ आपल्या देशालाच नव्हे तर संपूर्ण मानवजातीला लाभ दिला आहे. आपले आय. टी. क्षेत्र जागतिक अर्थव्यवस्थेचा महत्त्वाचा भाग बनला आहे. भारताच्या यशस्वी अंतराळ मोहिमा जसे की चांद्रयान, मंगळयान आणि आदित्य-L1 यांनी भारतीय शास्त्रज्ञ आणि अभियंत्यांची क्षमता जगासमोर सिद्ध केली आहे.आपण शिक्षण, आरोग्य, उद्योग, पायाभूत सुविधा आणि डिजिटल तंत्रज्ञानात प्रचंड प्रगती पाहिली आहे.

भारत क्रीडा क्षेत्रातही एक शक्तिशाली राष्ट्र म्हणून उदयास येत आहे. आपले खेळाडू आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये पदके जिंकत आहेत आणि भारत मोठ्या जागतिक क्रीडा स्पर्धांचे आयोजन करण्याच्या दिशेने पुढे जात आहे.त्याच बरोबर भारतीय उद्योजक जगभरात आदर मिळवणाऱ्या कंपन्या उभारत आहेत. आज भारत आपल्या लोकशाही, नवोन्मेष, संस्कृती, वैज्ञानिक प्रगती आणि तरुण प्रतिभा यासाठी जगभरात ओळखला जातो.

हा प्रवास कधीही सोपा नव्हता.गेल्या आठ दशकांत आपण युद्धे, नैसर्गिक आपत्ती, आर्थिक अडचणी, सामाजिक विभागणी, गरिबी, प्रदूषण, भ्रष्टाचार, असमानता आणि दहशतवाद यांचा सामना केला आहे. या आव्हानांनी अनेकदा आपल्याला मागे ढकलण्याचा प्रयत्न केला. पण प्रत्येक वेळी आपण एकत्र आलो, धैर्य दाखवले आणि पुढे वाटचाल केली.हेच आपल्या स्वातंत्र्याचे खरे सामर्थ्य आहे.

आपल्या संरक्षण दलांनी देशाचे रक्षण केले आहे आणि सीमांचे संरक्षण केले आहे. त्यांनी नेहमी कठीण प्रसंगी धैर्याने उभे राहून आपले कर्तव्य बजावले आहे.पण आजच्या काळात स्वातंत्र्य आणि लोकशाहीचे रक्षण केवळ संरक्षण दलांची जबाबदारी नाही. प्रत्येक प्रामाणिक आणि जबाबदार नागरिकाने संविधान आणि लोकशाही मूल्यांचे रक्षण करण्यासाठी पुढे आले पाहिजे.

आपण आपल्या संविधानाचा सन्मान केला पाहिजे.“भारत प्रथम” ही भावना प्रत्येक भारतीयात रुजली पाहिजे.प्रत्येक भारतीयाने देशाच्या प्रगतीसाठी योगदान दिले पाहिजे.जेव्हा आपण गरजूंची मदत करतो, निसर्गाचे रक्षण करतो, भ्रष्टाचार नाकारतो आणि एकतेला द्वेषापेक्षा प्राधान्य देतो, तेव्हा आपण आपल्या देशासाठी योगदान देत असतो.

मित्रांनो, भारताचे भविष्य केवळ राजकारण्यांनी लिहिलेले नाही. ते दररोज वर्गात बसलेल्या विद्यार्थ्यांनी, महाविद्यालये व विद्यापीठांतील तरुणांनी, भविष्यातील पिढ्यांना घडवणाऱ्या शिक्षकांनी, देशाला अन्न देणाऱ्या शेतकऱ्यांनी, नवीन शक्यता निर्माण करणाऱ्या शास्त्रज्ञांनी आणि प्रत्येक जबाबदार नागरिकाने लिहिले आहे.2047 मध्ये जेव्हा आपण भारतीय स्वातंत्र्याची 100 वर्ष साजरी करत असू तेव्हाआपण अशा आधुनिक आणि विकसित भारताचे स्वप्न पाहिले पाहिजे जिथे प्रत्येक मुलाला गुणवत्तापूर्ण शिक्षण मिळेल.कोणीही उपाशी झोपणार नाही.

महिला पूर्णपणे सुरक्षित, सन्मानित आणि सशक्त असतील.खेडी आणि शहरे समान गतीने विकसित होतील. नद्या स्वच्छ वाहतील आणि जंगले फुलतील.तंत्रज्ञान मानवतेच्या सेवेत जबाबदारीने वापरले जाईल.प्रत्येक नागरिक विविधतेचा सन्मान करेल आणि एकोप्याने जगेल. भारत केवळ अर्थव्यवस्था आणि तंत्रज्ञानातच नव्हे तर करुणा, नवोन्मेष, शांतता आणि मानवतेतही जगाचे नेतृत्व करेल.मला पूर्ण विश्वास आहे की भविष्यातील पिढ्या स्वातंत्र्य दिन केवळ ध्वज आणि भाषणांनी साजरा करणार नाहीत. त्या पिढ्या तो दिवस प्रामाणिक नागरिक, जबाबदार नेते, समर्पित शास्त्रज्ञ, सहृदय डॉक्टर, प्रेरणादायी शिक्षक, शूर सैनिक, कुशल शेतकरी आणि नैतिक उद्योजक बनून साजरा करतील.आपण स्वातंत्र्याचे 80 वे वर्ष साजरे करत असताना हे लक्षात ठेवले पाहिजे की स्वातंत्र्य हे केवळ आपले सर्वात मोठे वरदान नाही, तर ती आपली सर्वात मोठी जबाबदारी आहे.

आपल्या स्वातंत्र्यसैनिकांचे बलिदान आपल्याला अधिक सशक्त, स्वच्छ, हरित, समृद्ध आणि एकसंध भारत घडवण्यासाठी प्रेरणा देईल. चला  तर मग,आपण सर्वजण शपथ घेऊया आपल्या देशावर प्रेम करण्याची.प्रत्येक धर्म आणि संस्कृतीचा सन्मान करण्याची.पर्यावरणाचे रक्षण करण्याची.प्रामाणिकपणे आणि समर्पणाने काम करण्याची.आपल्या संविधानाचा आणि लोकशाही मूल्यांचा आदर करण्याची.आणि दररोज भारताला अधिक मजबूत बनवण्याची.शेवटी, मी तुम्हाला एक विचार देऊ इच्छितो. “जर 1947 ने आपल्याला स्वातंत्र्य दिले असेल, तर 2047 ने जगाला भारताचे सर्वोत्तम रूप द्यायला हवे.”चला आपण सर्वजण मिळून हे स्वप्न सत्यात उतरवूया. जय हिंद !

दीपक भिसे,संजीवन विद्यालय, पन्हाळा.